Türkiye’de fiilen bir işte çalışmayan ya da aktif sigorta kaydı bulunmayan vatandaşlar için emeklilik yolu yeniden gündemde. Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatında yer alan “isteğe bağlı sigorta” modeli, özellikle ev hanımları başta olmak üzere geniş bir kesime kendi primini yatırarak emeklilik hakkı kazanma imkânı tanıyor.

Sistem, düzenli prim ödemesiyle Bağ-Kur statüsünde (4B) gün biriktirmeye dayanıyor. Böylece kişi herhangi bir işverene bağlı olmadan, kendi adına prim yatırarak sosyal güvenlik kapsamına dahil olabiliyor.

İsteğe Bağlı Sigorta Nedir ve Kimler Yararlanabilir

İsteğe bağlı sigorta, zorunlu sigortalı olmayı gerektiren bir işte çalışmayan ve 18 yaşını doldurmuş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına açık bir sistemdir.

Başvuru şartları genel hatlarıyla şunlardır:

  • 18 yaşını doldurmuş olmak

  • Zorunlu sigorta gerektiren bir işte çalışmamak

  • Kendi adına prim ödemeyi kabul etmek

Ödenen primler 4B yani Bağ-Kur kapsamında değerlendirilir ve emeklilik hesaplaması bu statüye göre yapılır.

Aylık Prim Tutarı Nasıl Hesaplanıyor

İsteğe bağlı sigortada ödenecek prim, yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde 32’si oranında belirlenir. Alt ve üst sınırlar dahilinde kişi, prim matrahını artırarak ileride alacağı emekli maaşını da etkileyebilir.

Primler düzenli yatırıldığı sürece her ay 30 gün hizmet süresine eklenir. Böylece kişi, çalışmadan da prim günü biriktirmiş olur.

Ev Hanımlarına 3’te 1 Devlet Desteği Geliyor mu

Gündemdeki en dikkat çekici başlık, ev hanımlarına yönelik prim teşviki modeli. Aile ve Gençlik Fonu destekli olarak planlanan düzenleme yasalaşırsa, ev hanımlarının isteğe bağlı sigorta primlerinin üçte biri Hazine tarafından karşılanacak.

Bu durumda:

  • Prim yükünün 1/3’ü devlet tarafından ödenecek

  • Kalan 2/3’lük kısmı kişi kendisi yatıracak

  • Daha düşük maliyetle emeklilik hakkı kazanılabilecek

Henüz kesinleşmiş bir yasa bulunmasa da, teşvik modelinin sosyal güvenlik sistemine katılımı artırması hedefleniyor.

5400 Günle Emeklilik Mümkün mü

İsteğe bağlı sigorta kapsamında Bağ-Kur şartları geçerli olduğu için iki temel emeklilik seçeneği bulunuyor:

1️⃣ Tam Emeklilik

  • 9000 prim günü (25 yıl)

  • Yaş şartının tamamlanması

2️⃣ Yaş Haddinden Emeklilik

  • En az 5400 prim günü (15 yıl)

  • Kanunda belirtilen kademeli yaş şartı

Kadınlarda yaş haddinden emeklilik için yaş sınırı kademeli olarak 61 yaş ve üzeri olarak uygulanıyor. Erkeklerde ise yaş şartı daha yüksek seviyelerde belirleniyor.

Çalışmadan Emeklilik Gerçekten Mümkün mü

Sistem teknik olarak “çalışmadan” değil, “kendi primini ödeyerek” emeklilik anlamına geliyor. Yani kişi bir işverene bağlı olmadan sosyal güvenlik sistemine dahil oluyor.

Uzmanlara göre bu model:

  • Sosyal güvenlik kapsamını genişletiyor

  • Ev hanımlarına sosyal güvence sağlıyor

  • Uzun vadede prim tabanını büyütmeyi hedefliyor

Ancak yüksek prim yükü nedeniyle devlet desteği modelinin yasalaşması halinde sistemin daha cazip hale geleceği belirtiliyor.

İsteğe bağlı sigorta sistemi ve 5400 gün formülü, özellikle aktif çalışma hayatı olmayan vatandaşlar için önemli bir alternatif olarak öne çıkıyor. Devlet katkısı düzenlemesinin netleşmesi halinde milyonlarca kişinin sosyal güvenlik sistemine dahil olması bekleniyor.